Sarıkamış - Kars | Turizm, Oteller, Doğu Ekspresi, Kayak Merkezi

Sarıkamış Köylerinin Genel Görünümü ve Doğası

Sarıkamış, 1500–3000 metre yükseltilerdeki yüksek platolar üzerinde yer alan, dağlarla çevrili bir ilçedir. Çevresinde Aladağ (3138 m), Süphan (Sipkaç, 2909 m) ve Balıklı (2835 m) gibi zirveler bulunur. Bu alanların büyük bölümü yılın önemli kısmında karla kaplıdır. Dağların arasında Keklik, Komdere ve İnkaya gibi derin vadiler ile geniş sarıçam ormanları uzanır. Bu sarıçam ormanları, bölgenin en büyük ormanlarını oluşturur ve Allahüekber Dağları Milli Parkı sınırları içinde yer alır.

Aras, Kars, Keklik, Zivin ve Komdere gibi akarsular ilçeden geçer; özellikle Aras Nehri yıl boyunca güçlü bir akışa sahiptir. Asboğa ve Çatak yöresindeki çorak platoların arasında bulunan Asboğa Gölü, kışın donan, berrak sulara sahip mevsimsel bir göldür. Sarıkamış'ın iklimi oldukça serttir; uzun ve yoğun kar yağışlı kışlarda sıcaklık -40°C'ye kadar düşebilir ve bazı bölgelerde kar kalınlığı 2 metreyi bulur. Kar yaklaşık 5 ay boyunca yerde kalır; kış aylarında köyler arasında ulaşım çoğu zaman kızak veya kayakla sağlanır.

Etnik Yapı

Sarıkamış köylerinde nüfusun büyük çoğunluğu Türklerden oluşur. Bunun yanında tarih boyunca gerçekleşen göçler nedeniyle Karapapak (Terekeme) kökenli Türkler ve Türkmen (Yörük) aileler de bölgede yaşamaktadır. Birinci Dünya Savaşı öncesi ve sonrası dönemde binlerce Karapapak ailesi Sarıkamış'a yerleşmiştir. İlçenin bazı köylerinde Alevi Türkmenler veya Zazaca konuşan topluluklar bulunurken, son yıllarda özellikle bu bölgelere Kürt nüfusun da yerleştiği görülür. Bu çokkültürlü yapı, köy yaşamına zengin bir kültürel çeşitlilik kazandırır.

Geleneksel Yaşam ve Görenekler

Köy halkının temel geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. Hayvancılık özellikle ön plandadır ve yüksek yaylalar yaz aylarında meracılık amacıyla kullanılır. Yaz sezonunda göçer aileler yaylalara çıkar ve "kom" adı verilen taş barınaklarda konaklar. Köylerde yerel el işleri ve geleneksel yaşam biçimleri sürmektedir.

Yöresel mutfakta kaz eti önemli bir yere sahiptir; kaz tandır, kaz çorbası ve bölgeye özgü pilavlar sıkça hazırlanır. Buğday türevi ürünler, yöresel peynir çeşitleri (gravyer, kaşar) ve tereyağı da yoğun olarak tüketilir. Halk oyunlarında Kafkas kültürünün izlerini taşıyan Çobanlar Reksi, Şalako gibi danslar oynanır. Köy odalarında eski kıyafetler, el işlemeleri ve folklorik eşyalar özenle saklanır.

Misafirperverlik Kültürü

Sarıkamış köylerinde misafirperverlik çok güçlüdür. Köy halkı, geleneksel olarak konuklarına cömertçe ikramda bulunur ve misafir ağırlamayı bir saygı göstergesi olarak görür. "Misafir aç gönderilmez" anlayışı hâlâ yaşamaktadır. Köylerde kapısı çalınan her evde sıcak bir karşılama ve ikram kültürü hâkimdir.

Görülecek Doğal ve Kültürel Yerler

Sarıkamış köyleri doğa ve kültür açısından zengin bir çevreye sahiptir. Çatak ile Asboğa köyleri arasındaki Asboğa Gölü, berrak sulara sahip mevsimsel bir göldür. Keklik Vadisi'nde 30–35 metre yükseklikten dökülen Keklik Şelalesi etkileyici bir manzara sunar. Yaz aylarında Şehitemin, Çatak, Yolgeçmez ve Yenigazi gibi yüksek bölgeler yemyeşil yaylalarıyla dikkat çeker.

Tarihi açıdan ise Zivin, Micingirt, Köroğlu ve Kızlar kaleleri bölgenin önemli kültürel miraslarındandır. Sarp kayalıkların üzerine kurulu bu eski kaleler günümüzde kısmen ayakta olsa da bölgenin tarihi dokusunu yansıtır. Bazı köylerde kubbeli ahşap camiler ve Osmanlı döneminden kalma taş evler görülebilir. Aras Nehri kıyısındaki Allahüekber Dağları Milli Parkı ise mutlaka görülmesi gereken doğal alanlardan biridir.