Sarıkamış
Sarıkamış, Türkiye'nin Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan Kars iline bağlı bir ilçedir. İlçe merkezi denizden yaklaşık 2100 metre yükseklikte olup 1971 km² alana sahiptir. Sarıkamış'ın 2018 yılı nüfusu 42.683 olarak kaydedilmiştir. Doğal güzellikleri, sarıçam ormanları ve kış turizmi olanakları ile öne çıkan Sarıkamış, kayak merkezleri ve tarihî eserleriyle ziyaretçilerin ilgisini çeken bir yerdir.
Etimoloji
İlçe adının kaynağına dair çeşitli rivayetler mevcuttur. En yaygın rivayetlerden birine göre, bölgede etkin olan bir Türk beyinin toprağı bir sarığa ve yiyeceğe karşılık vermesi üzerine bu adı aldığı söylenir. Bir diğer söylentiye göre ise kuruyan Bebek Gölü'ndeki sarı renkte kamışlardan dolayı "Sarıkamış" adı verilmiştir. Ayrıca, ismin Hazar Denizi ile Aral Gölü arasındaki Sarıkamış çukurundan göç eden bir Türk boyuyla bağlantısı olduğu da ifade edilir.
Tarihçe
Sarıkamış'ın bulunduğu bölge, tarihî kaynaklara göre Bizans döneminden beri yerleşime sahiptir. 1064 yılında Selçuklu Sultanı Alparslan'ın bölgeyi ele geçirmesiyle Müslüman Türk hakimiyeti başlamıştır. I. Dünya Savaşı sırasında Osmanlı ve Rus orduları arasında gerçekleşen Sarıkamış Harekâtı, Osmanlı ordusunun büyük kayıplarıyla sonuçlanmıştır; bu harekâtta yaklaşık 90.000 Osmanlı askeri donarak hayatını kaybetmiştir. Savaşın ardından Sarıkamış yaklaşık kırk yıl boyunca Rus işgali altında kalmış, bu dönemde Rus Çarı II. Nikolay tarafından Yukarı Sarıkamış'a yaptırılan 19. yüzyıldan kalma Çar Nikola (Katerina) Köşkü inşa edilmiştir. Bu köşk ve bölgedeki diğer tarihî yapılar bugün kültür turizmi açısından önemlidir.
Nüfus
Sarıkamış'ın nüfusu zaman içinde dalgalanmalar göstermiştir. 1927'de 35.336 olan ilçe nüfusu, 2000 yılına kadar 57.026'ya yükselmiş, 21. yüzyılın başından itibaren göç ve diğer etkenlerle azalmaya başlamıştır. 2018 yılında 42.683 olan ilçe nüfusu, 2020 tahminlerine göre yaklaşık 40.158'e gerilemiştir. Kırsal alan nüfusu, ilçe merkezine göre daha fazladır.
Kış Sporları ve Turizm
Sarıkamış, Türkiye'nin önemli kış turizmi merkezlerinden biridir. İlçede 2500 metre rakımdaki Bayraktepe bölgesinde 5 etaplı toplam 12 km uzunluğunda kayak parkuru bulunmaktadır. Sarıkamış'ta kar kalitesi dünya çapında Alp tipi "kristal kar" olarak nitelendirilir; tipik kış şartlarında kış sezonu boyunca (yaklaşık 4–6 ay) kar kalınlığı 8–120 cm arasında değişir. En yoğun kar yağışı Aralık–Mart aylarında görülür, bu dönemde kayak, kızak ve snowboard gibi kış sporları yoğun ilgi görür.
Ayrıca Sarıkamış ve çevresindeki vadilerde Zivin, Micingirt, Kızlar, Köroğlu gibi birçok tarihî kale kalıntısı bulunmaktadır. Yukarı Sarıkamış'ta yer alan 19. yüzyıldan kalma Çar Nikola (Katerina) Köşkü, bölgedeki en bilinen tarihî yapılardandır ve ziyaretçilerin ilgisini çeken bir turistik mekandır. Bölgede yürüyüş parkurları da geliştirilmiş olup doğa turizmi açısından potansiyel taşımaktadır.
Her yıl Şubat ayında düzenlenen Kar Festivali, Sarıkamış'ta kış turizmini canlandıran etkinliklerdendir. Bu festivalde atlı kızak gösterileri, kızak yarışları, kar üzerinde voleybol ve off-road gibi etkinliklerle yerli ve yabancı turistlere renkli etkinlikler sunulmaktadır. Ayrıca Ocak ayının ilk haftasında gerçekleştirilen Sarıkamış Şehitleri'ni Anma Programı ile 1914–1915 harekâtında donarak şehit düşen askerler anılmakta ve bölge bu anlamlı programla hüzünlü bir atmosferde ziyaretçilerini ağırlamaktadır.
Kaynaklar
- Wikipedia: Sarıkamış
- Kars İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü – "Sarıkamış" (www.kars.ktb.gov.tr)
- TSK Arşivi – "Sarıkamış Harekâtı (22 Aralık 1914–15 Ocak 1915)" (www.tsk.tr)
- Kars YerelNET – "Sarıkamış İlçesi Hakkında" (www.yerelnet.org.tr)
- Kars Valiliği – Sarıkamış Şehitleri Anma Programı Duyuruları (www.kars.gov.tr)